Müvafiq bazarda təmərküzləşmə və təmərküzləşmələrin qiymətləndirilməsi üzrə iki yeni Qayda qəbul edilmişdir

4 avqust 2026-cı il tarixində Azərbaycan Respublikasının Rəqabət Məcəlləsinə uyğun olaraq qəbul edilmiş iki əlavə normativ akt: “Müvafiq bazarda sahələrin təmərküzləşmə səviyyəsinin müəyyən edilməsi Qaydası” və “Rəqabət orqanı tərəfindən təmərküzləşmələrin qiymətləndirilməsi Qaydası” (Nazirlər Kabinetinin Qərarı ilə təsdiq edilmişdir) qüvvəyə minmişdir. 

Qaydalar konkret bazarda təmərküzləşmə səviyyəsinin müəyyən edilməsinə və bazar strukturunun rəqabətli olaraq qalıb qalmadığının qiymətləndirilməsinə yönəlib. “Müvafiq bazarda sahələrin təmərküzləşmə səviyyəsinin müəyyən edilməsi Qaydası” konkret bazarda təmərküzləşmə səviyyəsinin hesablanması metodologiyasını müəyyən edir. Bu proses ilk növbədə bazarda fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektlərinin bazar paylarının hesablanmasını, daha sonra isə Herfindal-Hirşman İndeksindən (HHI) istifadə etməklə təmərküzləşmə səviyyəsinin müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. HHI göstəricisinin 0–1 500 aralığında olması aşağı səviyyəli təmərküzləşməni; 1 500–2 500 aralığında olması orta səviyyəli təmərküzləşməni, 2 500-dən yuxarı olması isə yüksək səviyyəli təmərküzləşməni göstərir. HHI göstəricisinin 1 500-dən aşağı olması rəqabətli bazar strukturunun göstəricisi hesab edilir, 10 000 göstəricisi isə tam inhisarlaşdırılmış bazara uyğun gəlir.

“Rəqabət orqanı tərəfindən təmərküzləşmələrin qiymətləndirilməsi Qaydası” rəqabət orqanına bildirilməsi nəzərdə tutulan təmərküzləşmə sövdələşmələrinə, habelə məcburi bildiriş və ya icazə olmadan bağlanmış və rəqabət orqanı tərəfindən öz təşəbbüsü ilə araşdırılan sövdələşmələrə baxılması prosedurunu müəyyən edir. Qaydalar təmərküzləşmə sövdələşmələrinin rəqabət üçün risklər yarada bilib-bilmədiyinin qiymətləndirilməsi və belə sövdələşmələrin təsdiq edilə bilib-bilmədiyinin müəyyən edilməsi üçün çərçivə müəyyən edir. 

Qiymətləndirmə iqtisadi, empirik və statistik təhlilə əsaslanır və üfüqi və şaquli əlaqələrin mövcud olduğu qonşu bazarlardakı rəqabət şəraitini nəzərə alır. Qaydalar üfüqi, şaquli və digər təmərküzləşmə növlərini fərqləndirir və rəqabət üçün potensial risklərin, o cümlədən bazar paylarının, təmərküzləşmə səviyyəsindəki dəyişikliklərin, bazar gücünün, bazara giriş maneələrinin və kritik resurslara çıxışın qiymətləndirilməsi üçün konkret meyarlar müəyyən edir. 

Təmərküzləşmənin rəqabət üçün risklər yaratdığı hallarda, texnoloji üstünlüklərin, səmərəliliyin artırılmasının və ya digər rəqabəti təşviq edən təsirlərin məhdudlaşdırıcı nəticələrdən üstün olması, istehlakçılara zərər vurmaması və digər vasitələrlə əldə edilə bilməməsi şərtilə, belə təmərküzləşməyə müəyyən şərtlər əsasında yenə də icazə verilə bilər.

Bu istiqamətdə xidmətlərimizdən yararlanmaq üçün bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz [email protected], +994 50 289 89 73